Έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026, σε ηλικία 99 ετών η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, μια από τις πιο διακεκριμένες μορφές της σύγχρονης ιστοριογραφίας και πανεπιστημιακής ζωής.
Η Γλύκατζη-Αρβελέρ γεννήθηκε στην Αθήνα στις 29 Αυγούστου 1926 σε οικογένεια προσφύγων, από τη Μικρά Ασία. Από νεαρή ηλικία εντάχθηκε στην αντίσταση κατά τη διάρκεια της κατοχής, ενώ αργότερα σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Το επιστημονικό της έργο τη μετέφερε στη Γαλλία, όπου ολοκλήρωσε διδακτορικές σπουδές και άρχισε μια λαμπρή ακαδημαϊκή καριέρα. Σταθμός της ήταν η Σορβόνη στο Παρίσι, όπου έγινε το 1967 η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας και αργότερα, το 1976, η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην 700χρονη ιστορία του Πανεπιστημίου.
Ως ειδικός στη βυζαντινή ιστορία, η Αρβελέρ αναδιαμόρφωσε τον τρόπο με τον οποίο το Βυζάντιο γίνεται κατανοητό, όχι ως αποκομμένη «σκοτεινή περίοδος», αλλά ως ζωτικό και πολυεθνικό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής και μεσογειακής ιστορίας. Το έργο της, ευρύτατα μεταφρασμένο και με παγκόσμια απήχηση, άφησε ανεξίτηλο στίγμα στα παγκόσμια βυζαντινολογικά και ιστορικά πεδία.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της παρέμεινε ενεργή στην επιστημονική και πολιτιστική συζήτηση, με δημόσιες παρεμβάσεις και διαλέξεις που υπερέβαιναν τα στενά όρια της ειδικότητάς της. Η ευρύτητα του πνεύματος και η παιδεία της την κατέστησαν, μια από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές της ελληνικής διανόησης, στο εξωτερικό.
Στην προσωπική της ζωή παντρεύτηκε τον Γάλλο αξιωματικό Ζακ Αρβελέρ και απέκτησαν μια κόρη, τη Μαρί-Ελέν.
Με απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης και σχετικών υπουργείων, η κηδεία της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ θα τελεστεί δημοσία δαπάνη, ως ελάχιστος φόρος τιμής στην προσφορά της στη γνώση και τον πολιτισμό.
Η εξόδιος ακολουθία έχει οριστεί για την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, στη 13:00, στον Καθεδρικό Ναό της Μητρόπολης Αθηνών. Πριν από την τελετή, η σορός της θα τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα, ώστε οι συμπολίτες της να αποτίσουν το δικό τους, φόρο τιμής.
Η κοινή γνώμη, ακαδημαϊκοί και πολιτικοί εξέφρασαν συλλυπητήρια, για την απώλειά της. Θεσμικοί εκπρόσωποι, όπως ο Άρειος Πάγος, τόνισαν ότι η απώλεια της Αρβελέρ εκφράζει το τέλος μιας εποχής για το ελληνικό πνεύμα και την intellectuelle παρουσία διεθνώς.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ αφήνει πίσω της ένα τεράστιο πνευματικό και ακαδημαϊκό έργο, πλούσιο σε μελέτες και δημοσιεύσεις για την ιστορία, την αυτοκρατορία του Βυζαντίου, αλλά και τους θεσμούς της Ευρώπης. Με την πορεία της αναδείχθηκε όχι μόνο σε πρότυπο ακαδημαϊκού, αλλά και σε σύμβολο για τις γυναίκες στην επιστήμη και την ηγεσία, των πανεπιστημίων.
Η μνήμη της, όπως υπογραμμίζουν οι συνομιλητές και συνοδοιπόροι της, θα μείνει ζωντανή μέσα από τα έργα της και τη διαρκή εμβάθυνση στην κατανόηση του πολιτισμού, που συνετέλεσε στη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού, πνευματικού κόσμου.
Ηλεκτρονική Εφημερίδα
