Με ένα πακέτο μόνιμων παρεμβάσεων ύψους 2,2 δισ. ευρώ για το 2027, το οποίο σύμφωνα με τον πρωθυπουργό θα φτάσει συνολικά τα 3,5 δισ. ευρώ έως το 2030, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε από το βήμα της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, να δώσει το στίγμα της οικονομικής πολιτικής για την τελευταία περίοδο, πριν από τις εκλογές του 2027.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι φορολογικές ελαφρύνσεις, η αύξηση εισοδημάτων, η στήριξη συνταξιούχων, αγροτών και οικογενειών, η στεγαστική πολιτική και η μείωση του ενεργειακού κόστους. Παράλληλα όμως, ο πρωθυπουργός επιχείρησε να συνδέσει τις οικονομικές παρεμβάσεις με την πορεία της χώρας από την κρίση στη σημερινή δημοσιονομική κατάσταση, εξαπέλυσε επίθεση στο ΠΑΣΟΚ για το οικονομικό παρελθόν του και την επομένη, στη συνέντευξη Τύπου, άνοιξε νέο μέτωπο με τον Αντώνη Σαμαρά.
Το μεγάλο πακέτο: φόροι, εισοδήματα και μικρομεσαίοι
Η βασική λογική των εξαγγελιών ήταν, ότι η δημοσιονομική βελτίωση των τελευταίων ετών δημιουργεί πλέον περιθώριο για μόνιμες ελαφρύνσεις και αυξήσεις. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε, ότι το πακέτο κινείται στα όρια του διαθέσιμου δημοσιονομικού χώρου, με κόστος 2,2 δισ. ευρώ το 2027 και 3,5 δισ. ευρώ σε ορίζοντα, έως το 2030.
Στους ελεύθερους επαγγελματίες, μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά, στα τεκμήρια. Για τους συνεπείς επαγγελματίες καταργούνται οι δύο βασικότερες προσαυξήσεις που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία, ενώ στους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων – και κάτω των 2.200 στη Δυτική Μακεδονία – τα τεκμήρια μειώνονται στο μισό. Η κυβέρνηση υπολογίζει, ότι η αλλαγή αφορά σε περισσότερους από 155.000 επαγγελματίες.
Παράλληλα, μειώνεται από το φορολογικό έτος 2027 η προκαταβολή φόρου για φυσικά πρόσωπα από 55% σε 50%, ενώ για τα νομικά πρόσωπα προβλέπεται σταδιακή αποκλιμάκωση κατά πέντε μονάδες το χρόνο από το 2028, μέχρι να φτάσει επίσης, στο 50%.
Για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερη σημασία έχει και η κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος. Από το 2027 καταργείται για νομικά πρόσωπα με έδρα ή υποκαταστήματα εκτός Αττικής, με εξαίρεση την Περιφερειακή Ενότητα Νήσων, ενώ από το 2028 μειώνεται κατά 50% στην Αττική και καταργείται πλήρως, το 2029.
Σημαντική είναι και η απόφαση για τη χρηματοδότηση, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης μεταφέρεται στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με δανειοδοτικό πυλώνα 1,1 δισ. και εγγυοδοτικό 400 εκατ. ευρώ. Με τη συμμετοχή των τραπεζών, η συνολική χρηματοδοτική ενίσχυση εκτιμάται, ότι μπορεί να φτάσει τα 5 δισ. ευρώ. Παράλληλα, οι αποσβέσεις για την ανανέωση εξοπλισμού επιχειρήσεων επιταχύνονται από τα δέκα στα έξι χρόνια.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που δεν περιορίζονται στην αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, αλλά επιχειρούν να μειώσουν το φορολογικό και χρηματοδοτικό κόστος της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Το κρίσιμο ζήτημα επομένως, θα είναι αν η φορολογική ελάφρυνση θα μεταφραστεί σε επενδύσεις, προσλήψεις και αύξηση παραγωγικότητας ή θα απορροφηθεί κυρίως, από την κατανάλωση.
Αγρότες: μηδενικός φόρος έως 20.000 ευρώ
Στον πρωτογενή τομέα, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε μηδενισμό του φόρου εισοδήματος για τους κατ’ επάγγελμα αγρότες με εισόδημα έως 20.000 ευρώ. Για εισόδημα 30.000 ευρώ, σύμφωνα με τα παραδείγματα που παρουσίασε, ο φόρος μειώνεται από 5.083 σε 2.183 ευρώ, δηλαδή κατά 2.900 ευρώ τον χρόνο. Η πρώτη φάση του μέτρου αφορά σε σχεδόν 50.000 παραγωγούς.
Η κυβέρνηση συνδέει το μέτρο με μια ευρύτερη προσπάθεια στήριξης του πρωτογενούς τομέα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγρότες και ιδιαίτερα οι κτηνοτρόφοι αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος παραγωγής και σοβαρές απώλειες, λόγω ζωονόσων. Ο Κ. Μητσοτάκης δεσμεύθηκε επίσης για πρόσθετους ευρωπαϊκούς πόρους και για ανασύσταση των κοπαδιών που χάθηκαν.
Από τον Νοέμβριο προβλέπεται επίσης, επιστροφή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο απευθείας στην αντλία.
Συνταξιούχοι: 400 ευρώ τον Νοέμβριο
Η ετήσια ενίσχυση των συνταξιούχων αυξάνεται από 300 σε 400 ευρώ και διευρύνεται σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Ο πρωθυπουργός υπολόγισε τους δικαιούχους σε περίπου 2,2 εκατομμύρια. Η ενίσχυση θα καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο, ενώ από το τέλος του 2026 οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων θα υπολογίζονται χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο άμεσα κοινωνικά μέτρα του πακέτου, καθώς πρόκειται για παρέμβαση που μεταφράζεται σε συγκεκριμένη ετήσια ενίσχυση και όχι σε φορολογική ελάφρυνση που εξαρτάται από το ύψος του εισοδήματος.
Δημόσιο: επιστρέφει το επίδομα Χριστουγέννων
Για τους δημοσίους υπαλλήλους θεσπίζεται από το 2027 επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ, ύστερα από 15 χρόνια. Το μέτρο αφορά σε περίπου 720.000 δημοσίους υπαλλήλους και, σύμφωνα με την κυβέρνηση, θα συνυπολογίζεται στις συντάξιμες αποδοχές.
Παράλληλα, από την 1η Απριλίου 2027 η αύξηση του κατώτατου μισθού θα συμπαρασύρει τις αμοιβές στο Δημόσιο, τα επιδόματα και τις τριετίες, ενώ προβλέπεται νέα μείωση κατά μισή ποσοστιαία μονάδα των ασφαλιστικών εισφορών, των ιδιωτικών υπαλλήλων.
Κατώτατος μισθός στα 1.000 ευρώ
Ο στόχος που τέθηκε είναι ο κατώτατος μισθός να φτάσει τα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο, του 2028. Η κυβέρνηση εκτιμά, ότι η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, θα αυξήσει σημαντικά το καθαρό εισόδημα των χαμηλόμισθων. Για έναν νέο εργαζόμενο με τον βασικό μισθό, το κυβερνητικό παράδειγμα προβλέπει πρόσθετο όφελος 414 ευρώ το 2027 και συνολικά 1.040 ευρώ το 2028.
Ο κατώτατος μισθός αποτελεί έναν από τους βασικούς δείκτες με τους οποίους η κυβέρνηση επιχειρεί να αποτυπώσει τη μεταβολή, της αγοράς εργασίας. Η ανεργία, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, βρισκόταν στο 7,9% τον Ιούλιο του 2026, ενώ ο πρωθυπουργός επισήμανε, ότι από το 18% του 2019 έχουν δημιουργηθεί περίπου 600.000 νέες θέσεις εργασίας.
Ωστόσο, η πτώση της ανεργίας δεν αναιρεί το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα που αναγνωρίζει και η ίδια η κυβέρνηση και είναι, το κόστος ζωής. Ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,4% τον Ιούλιο, στοιχείο που εξηγεί, γιατί οι αυξήσεις εισοδημάτων και οι φορολογικές ελαφρύνσεις αποτελούν φέτος, τον κεντρικό πυρήνα του πακέτου.
Οικογένεια και δημογραφικό
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στις οικογένειες. Για τους τρίτεκνους προβλέπεται μηδενικός φόρος εισοδήματος έως τα 20.000 ευρώ, μέτρο που αφορά σε περίπου 87.000 φορολογουμένους. Για έναν μισθωτό με τρία παιδιά και εισόδημα 20.000 ευρώ, το κυβερνητικό παράδειγμα προβλέπει μηδενισμό φόρου, από 620 ευρώ.
Παράλληλα αυξάνεται κατά 1.000 ευρώ το ειδικό επίδομα για κάθε επιπλέον παιδί, στις πολύτεκνες οικογένειες. Έτσι, για το τέταρτο παιδί το επίδομα αυξάνεται από 3.500 σε 4.500 ευρώ και για το πέμπτο στα 5.500 ευρώ. Η αλλαγή θα ισχύσει και για γεννήσεις από τον Ιανουάριο του 2026.
Νέα είναι και η δημιουργία του λεγόμενου «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά». Οι γονείς θα μπορούν, μέσα στα δύο πρώτα χρόνια από τη γέννηση του παιδιού, να ανοίγουν ειδικό λογαριασμό και το κράτος θα καταθέτει ποσό ίσο με εκείνο που καταθέτει ο γονέας, μέχρι 1.200 ευρώ τον χρόνο. Με την προϋπόθεση της μέγιστης εισφοράς των γονέων, η κυβέρνηση υπολογίζει, ότι το κεφάλαιο μπορεί να ξεπεράσει τις 60.000 ευρώ στα 18 χρόνια του παιδιού.
Πρόκειται περισσότερο για μακροπρόθεσμο δημογραφικό και αποταμιευτικό εργαλείο, παρά για άμεση εισοδηματική ενίσχυση. Η αποτελεσματικότητά του θα εξαρτηθεί από το πόσες οικογένειες θα έχουν πραγματικά τη δυνατότητα να καταθέτουν συστηματικά, το απαιτούμενο ποσό.
Στέγαση και περιφέρεια
Στο στεγαστικό, η κυβέρνηση ανακοίνωσε το «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους 2 δισ. ευρώ, με στόχο περίπου 40.000 δικαιούχους. Η παρέμβαση έρχεται σε μια αγορά όπου η άνοδος των τιμών και των ενοικίων εξακολουθεί, να περιορίζει την πρόσβαση κυρίως των νεότερων νοικοκυριών, στην κατοικία.
Παράλληλα, επεκτείνεται από το 2027 η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε ακόμη 131 οικισμούς, ώστε συνολικά να αφορά σε 12.855 οικισμούς και περίπου 650.000 ιδιοκτήτες.
Από τις πιο άμεσες παρεμβάσεις είναι και η επιστροφή ενός ενοικίου στους ενοικιαστές κάθε Νοέμβριο, ενώ για γιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς που υπηρετούν στην περιφέρεια προβλέπεται, διπλή επιστροφή. Η πρώτη καταβολή για το 2026 τοποθετείται στις 30 Νοεμβρίου.
Ρεύμα: στόχος μείωσης 30%
Στο ενεργειακό πεδίο, ο πρωθυπουργός έθεσε στόχο μείωσης της τιμής του ρεύματος κατά 30%, μέσα στην επόμενη τριετία. Το πρώτο συγκεκριμένο μέτρο είναι η μείωση κατά 50% των χρεώσεων ΥΚΩ για όλες τις οικιακές παροχές από τον Ιανουάριο του 2027, που αφορά σε περισσότερες, από έξι εκατομμύρια παροχές.
Παράλληλα, αναμένεται πρόγραμμα επιδοτούμενης αγοράς αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων για 100.000 δικαιούχους.
Εδώ πάντως, υπάρχει μια σαφής διάκριση ανάμεσα σε μέτρο και στόχο, καθώς η περικοπή των ΥΚΩ είναι συγκεκριμένη δημοσιονομική παρέμβαση, ενώ η συνολική μείωση της τιμής του ρεύματος κατά 30% αποτελεί κυβερνητικό στόχο που προϋποθέτει σειρά ενεργειακών παρεμβάσεων και δεν εξαρτάται αποκλειστικά, από μια φορολογική ή διοικητική απόφαση.
Τι δείχνουν οι αριθμοί της οικονομίας
Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ υποχώρησε στο 146,1% το 2025 από 154,2% το 2024, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη μείωση μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Η αποκλιμάκωση αποδίδεται κυρίως στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, την ονομαστική ανάπτυξη και τις πρόωρες αποπληρωμές χρέους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει επίσης, ότι η Ελλάδα είχε δημοσιονομικό πλεόνασμα άνω του 1% του ΑΕΠ τόσο το 2024 όσο και το 2025, ενώ προβλέπει διατήρηση της δημοσιονομικής βελτίωσης και περαιτέρω πτώση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, τα επόμενα χρόνια.
Ταυτόχρονα, όμως, το ελληνικό δημόσιο χρέος παραμένει το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ: 146,1% στο τέλος του 2025, σύμφωνα με τη Eurostat.
Άρα, η εικόνα είναι διπλή. Η Ελλάδα βρίσκεται σαφώς σε διαφορετική δημοσιονομική θέση από εκείνη της περιόδου της κρίσης, με υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, αποκλιμάκωση του χρέους και επενδυτική βαθμίδα. Δεν έχει όμως, απαλλαγεί από το βάρος του χρέους, ούτε από τις διαρθρωτικές αδυναμίες της οικονομίας.
Αυτό ακριβώς είναι και το στοίχημα του πακέτου της ΔΕΘ, να μετατραπεί η δημοσιονομική βελτίωση σε υψηλότερο διαθέσιμο εισόδημα, χωρίς να ανακοπεί η αποκλιμάκωση του χρέους και χωρίς να δημιουργηθεί νέο δημοσιονομικό πρόβλημα.
Η αναφορά στο ΠΑΣΟΚ και το «οικονομικό παρελθόν»
Πέρα από τα μέτρα, ιδιαίτερη πολιτική σημασία απέκτησε η επίθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη προς το ΠΑΣΟΚ, με αφορμή την οικονομική του ιστορία και κυρίως την περίοδο που οδήγησε στην κρίση χρέους.
Το επιχείρημα της κυβέρνησης είναι, ότι η σημερινή δημοσιονομική κατάσταση δεν μπορεί να αξιολογηθεί, χωρίς να θυμάται κανείς, από πού ξεκίνησε η χώρα. Και εδώ υπάρχουν αριθμοί που δεν μπορούν να αμφισβητηθούν, καθώς σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΚΤ, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Ελλάδας το 2009, είχε φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα. Η ΕΚΤ το αποτίμησε αργότερα σε περίπου 15,75% του ΑΕΠ, ενώ οι δημοσιονομικές ανισορροπίες εκείνης της περιόδου αποτέλεσαν βασικό παράγοντα της απώλειας πρόσβασης της χώρας στις αγορές και της εισόδου της στον μηχανισμό στήριξης.
Η χώρα βέβαια είχε συσσωρεύσει επί χρόνια υψηλό δημόσιο χρέος και δημοσιονομικές ανισορροπίες, ενώ η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-2009 λειτούργησε ως καταλύτης. Η ίδια η ΕΚΤ έχει επισημάνει, ότι τα προβλήματα ήταν βαθύτερα και προϋπήρχαν της έκρηξης της κρίσης.
Χαρακτηριστική ήταν η αναφορά του Κ. Μητσοτάκη στα κομματικά «γλέντια» και στις εικόνες της επετείου του ΠΑΣΟΚ στην Κρήτη. Όπως τόνισε, η ουσία βρίσκεται πέρα από τις πλαστικές σημαίες και τις εικόνες των κομματικών συγκεντρώσεων, καθώς το πραγματικό πολιτικό ερώτημα, παραμένει. Αν δηλαδή το ΠΑΣΟΚ μπορεί, να παρουσιάσει πειστική εναλλακτική οικονομική πρόταση και αν είναι σε θέση να αντιληφθεί τα οικονομικά ολισθήματα, του παρελθόντος του.
Μετωπική σύγκρουση με Αντώνη Σαμαρά
Αν το οικονομικό πακέτο ήταν η μία πλευρά της φετινής ΔΕΘ, η εσωκομματική σύγκρουση με τον Αντώνη Σαμαρά ήταν μια άλλη, σημαντική πλευρά.
Στη συνέντευξη Τύπου της Κυριακής, ο πρωθυπουργός απέφυγε να μπει σε υποθετικά σενάρια σχετικά με το αν ο πρώην πρωθυπουργός θα ιδρύσει κόμμα, αν θα μπει στη Βουλή και τι θα συμβεί σε περίπτωση, μη επίτευξης αυτοδυναμίας. Ήταν όμως ιδιαίτερα σαφής, ως προς το πολιτικό χάσμα, που τους χωρίζει. Όπως είπε, δε βλέπει κανένα περιθώριο συνεννόησης, καθώς θεωρεί, ότι ο Σαμαράς αμφισβητεί ευθέως τον πυρήνα της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής της κυβέρνησης.
Η φράση που προκάλεσε τη μεγαλύτερη πολιτική συζήτηση ήταν εκείνη για την «τεχνογνωσία», του πρώην πρωθυπουργού. Ο Μητσοτάκης είπε, ότι ο Σαμαράς «διαθέτει τεχνογνωσία» στο πώς μπορεί να κάνει κακό στη Νέα Δημοκρατία, αναφερόμενος εμμέσως και στην παλιά εσωκομματική σύγκρουση του 1993, και τον κάλεσε να σκεφτεί την υστεροφημία του.
Η απάντηση του Αντώνη Σαμαρά ήρθε σχεδόν αμέσως και ήταν ιδιαίτερα σκληρή. Ο πρώην πρωθυπουργός αντέστρεψε το επιχείρημα περί «τεχνογνωσίας», υποστηρίζοντας, ότι το ποιος διαθέτει τεχνογνωσία για να βλάψει την παράταξη δεν το αποφασίζει «η οικογένεια Μητσοτάκη», αλλά ο λαός της παράταξης. Παρέπεμψε μάλιστα στους περίπου 800.000 ψηφοφόρους που τον είχαν εκλέξει αρχηγό της ΝΔ και υποστήριξε, ότι διέθετε την τεχνογνωσία για τη διάσωση της χώρας, από την πτώχευση.
Ο Σαμαράς προχώρησε ακόμη περισσότερο, εξαπολύοντας συνολική επίθεση στη διακυβέρνηση Μητσοτάκη και κατηγορώντας την για ακρίβεια, διαφθορά, αλαζονεία, απευθείας αναθέσεις, επιβάρυνση της μεσαίας τάξης, προβλήματα στον αγροτικό τομέα, τους χειρισμούς στην εξωτερική πολιτική, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τα Τέμπη και τις υποκλοπές. Κατέληξε με μια φράση που αποτυπώνει το βάθος της ρήξης: «Δεν είναι αυτή η παράταξη κύριε Μητσοτάκη. Αυτό είναι το κόμμα Μητσοτάκη».
Η ΔΕΘ ως προοίμιο του 2027
Η πολιτική στόχευση των φετινών εξαγγελιών, είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Ο Μητσοτάκης δήλωσε στη συνέντευξη Τύπου, ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027 και έθεσε ως αποκλειστικό στόχο της Νέας Δημοκρατίας, την αυτοδυναμία.
Η ΔΕΘ συνεπώς, λειτούργησε φέτος σε δύο επίπεδα. Στο οικονομικό, η κυβέρνηση παρουσίασε ένα πακέτο που επιδιώκει να αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα και να απαντήσει σε συγκεκριμένες κοινωνικές πιέσεις – από την ακρίβεια και τη στέγαση έως τη φορολογία και τις συντάξεις. Στο πολιτικό, έθεσε από τώρα το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθεί, μέχρι τις κάλπες: σταθερότητα, δημοσιονομική αξιοπιστία και σύγκριση της σημερινής Ελλάδας με την Ελλάδα της κρίσης. Επανέλαβε δε, ότι οι εκλογές θα γίνουν, στο τέλος της 4ετίας.
Τόνισε μάλιστα, πως το οικονομικό πακέτο δεν έχει χαρακτήρα προεκλογικό, τάζοντας πράγματα που δεν μπορεί να υλοποιήσει, αλλά έχει χαρακτήρα πραγματικό, κοστολογημένο και άμεσα συνυφασμένο, με τις ανάγκες της κοινωνίας.
Ηλεκτρονική Εφημερίδα
