Υπάρχουν ζώα που έμαθαν να ζουν δίπλα στον άνθρωπο. Και υπάρχουν γάτες, που κατάφεραν κάτι πολύ πιο σύνθετο: να παραμείνουν απόλυτα ο εαυτός τους, ενώ έγιναν μέρος, της ανθρώπινης ζωής.
Στις 8 Αυγούστου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Γάτας (International Cat Day), μια ημέρα που δεν αφορά μόνο τις φωτογραφίες, τα χάδια και τα εκατομμύρια στιγμιότυπα που κατακλύζουν, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είναι κυρίως μια αφορμή να στραφεί η προσοχή στην ευζωία, την υγεία και την υπεύθυνη φροντίδα των γατών.
Η Παγκόσμια Ημέρα Γάτας καθιερώθηκε το 2002 από το International Fund for Animal Welfare (IFAW) και από το 2020 η International Cat Care (iCatCare) έχει αναλάβει την επίσημη διαχείριση και το συντονισμό της ημέρας.
Από την αρχαία λατρεία στη σύγχρονη συμβίωση
Η σχέση ανθρώπου και γάτας έχει βαθιές, ιστορικές ρίζες. Από την αρχαία Αίγυπτο, όπου οι γάτες απέκτησαν ιδιαίτερη πολιτισμική και θρησκευτική σημασία, μέχρι τα σύγχρονα σπίτια, η γάτα διατήρησε κάτι που ίσως αποτελεί και το μεγαλύτερο μέρος της γοητείας της: την ανεξαρτησία της.
Σήμερα όμως η γάτα, δεν είναι απλώς ένα ζώο που «μένει στο σπίτι». Είναι ένας ζωντανός οργανισμός με συγκεκριμένες σωματικές, συμπεριφορικές και συναισθηματικές ανάγκες. Και αυτό αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει, να αντιλαμβανόμαστε τη φροντίδα της.
Δεν αρκούν ένα μπολ με τροφή και ένα μαλακό κρεβάτι
Η καλή ζωή μιας γάτας δεν εξαντλείται στην παροχή τροφής και νερού.
Η International Cat Care επισημαίνει, ότι πριν κάποιος αποφασίσει, να αποκτήσει γάτα θα πρέπει, να είναι σε θέση να καλύψει τις πέντε βασικές ανάγκες ευζωίας της. Οι ανάγκες αυτές συνδέονται με την υγεία, το κατάλληλο περιβάλλον, τη δυνατότητα έκφρασης φυσιολογικών συμπεριφορών, αλλά και την προστασία από φόβο και στρες.
Η γάτα χρειάζεται χώρο και σημεία, όπου μπορεί να αποσύρεται, ευκαιρίες για παιχνίδι και εξερεύνηση, κατάλληλες επιφάνειες για ξύσιμο, καθαρή τουαλέτα και σταθερότητα στο περιβάλλον της. Χρειάζεται επίσης, να την παρατηρούμε.
Γιατί πολλές φορές η γάτα δε θα «πει», ότι κάτι δεν πάει καλά με τον τρόπο που θα το έκανε ένας σκύλος ή ένας άνθρωπος. Η αλλαγή στη συμπεριφορά, στην όρεξη, στη χρήση της τουαλέτας ή στη διάθεση μπορεί, να είναι ένα από τα πρώτα σημάδια, ότι χρειάζεται προσοχή.
Η πρόληψη είναι μέρος της αγάπης
Η φροντίδα μιας γάτας περιλαμβάνει και την προληπτική, κτηνιατρική φροντίδα.
Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες της World Small Animal Veterinary Association (WSAVA) περιλαμβάνουν ειδικές συστάσεις για τον εμβολιασμό γατών, με διάκριση μεταξύ βασικών και μη βασικών εμβολίων, ανάλογα με τους κινδύνους που αντιμετωπίζει κάθε ζώο. Η προσέγγιση δεν είναι «μία λύση για όλες τις γάτες», αλλά εξατομικευμένη αξιολόγηση από τον κτηνίατρο.
Η τακτική κτηνιατρική παρακολούθηση, η σωστή διατροφή, η πρόληψη παρασίτων, ο εμβολιασμός όπου ενδείκνυται και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων αποτελούν μέρος, μιας υπεύθυνης σχέσης με το ζώο.
Η ίδια λογική ισχύει και για τη λύσσα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) σημειώνει, ότι η νόσος προσβάλλει τα θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένων των γατών και μεταδίδεται μέσω του σάλιου, κυρίως, με δαγκώματα και γρατζουνιές. Σε περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος, ο εμβολιασμός των κατοικίδιων ζώων αποτελεί σημαντικό μέτρο πρόληψης.
Μέσα ή έξω; Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλες τις γάτες
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα των κηδεμόνων είναι, αν η γάτα πρέπει να ζει αποκλειστικά μέσα στο σπίτι ή να έχει πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο. Η απάντηση δεν είναι απόλυτη.
Η International Cat Care επισημαίνει, ότι δεν υπάρχει μία σωστή επιλογή για όλες τις γάτες. Οι ανάγκες εξαρτώνται από την ίδια τη γάτα, το περιβάλλον, την ηλικία, την υγεία, την προσωπικότητα και τους κινδύνους που υπάρχουν στον εξωτερικό χώρο.
Αυτό που έχει σημασία είναι η ασφάλεια και η ευζωία, του συγκεκριμένου ζώου.
Για μια γάτα εσωτερικού χώρου, αυτό σημαίνει ότι το σπίτι πρέπει να είναι αρκετά ενδιαφέρον, ώστε να μπορεί να εκφράζει φυσιολογικές συμπεριφορές: να σκαρφαλώνει, να κρύβεται, να ξύνει, να κυνηγά μέσα από το παιχνίδι και να εξερευνά.
Για μια γάτα που βγαίνει έξω, σημαίνει, ότι πρέπει να συνυπολογίζονται οι κίνδυνοι του δρόμου, άλλων ζώων, ασθενειών και τραυματισμών.
Η στείρωση δεν είναι απλώς θέμα αναπαραγωγής
Η υπεύθυνη διαχείριση της αναπαραγωγής αποτελεί επίσης σημαντικό κομμάτι της ευζωίας και της διαχείρισης των πληθυσμών γατών.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες της WSAVA για τον έλεγχο της αναπαραγωγής σε σκύλους και γάτες επιχειρούν να συνδυάσουν επιστημονικά δεδομένα, την υγεία των ζώων, την ευζωία και τη σχέση ανθρώπου και ζώου.
Για τις αδέσποτες και μη ιδιόκτητες γάτες, το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο. Δεν αφορά μόνο σε ένα ζώο, αλλά ολόκληρες κοινότητες γατών και την ανάγκη για ανθρώπινες, βιώσιμες και επιστημονικά τεκμηριωμένες πρακτικές.
Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματική σημασία της ημέρας
Η Παγκόσμια Ημέρα Γάτας δε χρειάζεται να είναι άλλη μία ημέρα γεμάτη χαριτωμένες φωτογραφίες – αν και, ας είμαστε ειλικρινείς, οι γάτες έχουν κάθε δικαίωμα να κατακλύσουν το διαδίκτυο.
Μπορεί όμως να γίνει μια υπενθύμιση. Ότι πίσω από κάθε αδέσποτη γάτα, υπάρχει ένα ζώο με ανάγκες.
Ότι πίσω από κάθε γάτα που ζει σε ένα σπίτι, υπάρχει μια ευθύνη.
Ότι η αγάπη για ένα ζώο δε μετριέται μόνο από το πόσο το χαϊδεύουμε, αλλά και από το πόσο καλά γνωρίζουμε τι χρειάζεται.
Και ότι η υιοθεσία, δεν είναι μια αυθόρμητη πράξη της στιγμής. Είναι μια απόφαση που μπορεί να κρατήσει δεκαπέντε, είκοσι ή και περισσότερα χρόνια.
Η γάτα δεν χρειάζεται να γίνει σκύλος για να αγαπηθεί
Ίσως αυτή να είναι και η πιο ουσιαστική σκέψη της ημέρας.
Η γάτα έχει το δικό της τρόπο να επικοινωνεί, να δείχνει εμπιστοσύνη και να ζητά επαφή. Δεν εκφράζει πάντα την αγάπη της με θεαματικό τρόπο. Μπορεί να είναι ένα αργό ανοιγοκλείσιμο των ματιών, ένα απαλό τρίψιμο στο πόδι, ένα γουργούρισμα ή απλώς η επιλογή της να καθίσει δίπλα σου.
Η κατανόηση αυτής της γλώσσας είναι μέρος της συμβίωσης. Και ίσως τελικά αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Γάτας:
Δεν χρειάζεται να αλλάξουμε τη γάτα για να ταιριάξει στη ζωή μας. Χρειάζεται να μάθουμε να τη γνωρίζουμε, να σεβόμαστε τη φύση της και να δημιουργούμε μια ζωή στην οποία μπορεί πραγματικά, να ευημερήσει.
Ας υιοθετήσουμε υπεύθυνα.
Ας φροντίσουμε σωστά.
Ας ζητήσουμε τη συμβουλή του κτηνιάτρου, όταν χρειάζεται.
Ας βοηθήσουμε ένα αδέσποτο ζώο.
Και, κυρίως, ας θυμηθούμε ότι κάθε γάτα, είτε κοιμάται σε ένα ζεστό σπίτι, είτε ψάχνει καταφύγιο στο δρόμο, αξίζει μια ζωή με ασφάλεια, φροντίδα και σεβασμό. Όπως όλα τα πλάσματα!
Ηλεκτρονική Εφημερίδα
