Το ισπανικό Κογκρέσο απέρριψε την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου δύο νομοθετικά διατάγματα της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ, τα οποία περιλάμβαναν μέτρα για την προστασία ευάλωτων ενοικιαστών, τις μισθώσεις κατοικίας, τις εξώσεις και τον περιορισμό ορισμένων επενδυτικών αγορών ακινήτων.
Η απόρριψη των δύο κειμένων, σε συνδυασμό με τις μαζικές κινητοποιήσεις που είχαν προηγηθεί και συνεχίστηκαν το Σάββατο, ενίσχυσε την πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση και άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για το ενδεχόμενο, πρόωρων εκλογών.
Οι δύο ψηφοφορίες
Το πρώτο διάταγμα, Real Decreto-ley 26/2026, αφορούσε την προστασία της κοινωνικής λειτουργίας της κατοικίας και την αύξηση της προσφοράς προσιτής στέγασης. Το Κογκρέσο το απέρριψε με 178 ψήφους κατά και 172 υπέρ. Καταψήφισαν το Λαϊκό Κόμμα (PP), το Vox, οι Junts και η UPN.
Το δεύτερο, Real Decreto-ley 27/2026, αφορούσε στην ενίσχυση της σταθερότητας των συμβάσεων μίσθωσης, κύριας κατοικίας. Απορρίφθηκε με 184 ψήφους κατά και 166 υπέρ. Στην καταψήφιση του δεύτερου κειμένου προστέθηκαν και οι βουλευτές του PNV και της Coalición Canaria.
Οι δύο ψηφοφορίες πραγματοποιήθηκαν σε έκτακτη συνεδρίαση του Κογκρέσου, η οποία είχε συγκληθεί ειδικά για την επικύρωση ή την απόρριψη των δύο διαταγμάτων που είχε εγκρίνει το υπουργικό συμβούλιο, στις 29 Σεπτεμβρίου.
Τι προέβλεπαν τα μέτρα για τη στέγαση
Το πρώτο διάταγμα περιλάμβανε σειρά παρεμβάσεων στην αγορά κατοικίας. Μεταξύ άλλων προέβλεπε παράταση έως το 2030 της προστασίας ευάλωτων νοικοκυριών από εξώσεις, όταν δεν υπάρχει εναλλακτική κατοικία, καθώς και ειδικές ρυθμίσεις για περιπτώσεις, μη καταβολής ενοικίου. Προέβλεπε επίσης ρυθμίσεις για τις μισθώσεις εποχικής διάρκειας και τις μισθώσεις δωματίων, με στόχο να περιοριστεί η χρήση τους για την παράκαμψη των κανόνων που ισχύουν, για τις συνήθεις μισθώσεις κατοικίας.
Παράλληλα, η κυβέρνηση είχε προτείνει προσωρινό περιορισμό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028 σε ορισμένες αγορές κατοικιών από μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια, καθώς και μέτρα φορολογικού χαρακτήρα για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές.
Το πακέτο περιλάμβανε ακόμη παράταση των υφιστάμενων συμβάσεων μίσθωσης για δύο επιπλέον χρόνια, στις περιπτώσεις συμβολαίων που έληγαν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2028.
Το δεύτερο διάταγμα επικεντρωνόταν στη σταθερότητα των συμβάσεων κύριας κατοικίας, με βασικό στοιχείο την αυτόματη ανανέωση των μισθώσεων, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Με την απόρριψη των δύο διαταγμάτων, οι συγκεκριμένες έκτακτες ρυθμίσεις δεν παρέμειναν σε ισχύ. Το πρώτο διάταγμα είχε τεθεί σε εφαρμογή μόλις την προηγουμένη της ψηφοφορίας, με αποτέλεσμα η ισχύς του να διαρκέσει λίγο περισσότερο, από 24 ώρες.
Η στάση των Junts
Καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της ψηφοφορίας έπαιξαν οι Junts per Catalunya, οι οποίοι είχαν στηρίξει την κυβέρνηση Σάντσεθ σε προηγούμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες, αλλά ανακοίνωσαν, ότι θα καταψηφίσουν και τα δύο διατάγματα.
Το κόμμα είχε ζητήσει από την κυβέρνηση να αποσύρει τα κείμενα και να διαπραγματευθεί ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο. Η κυβέρνηση απέρριψε το αίτημα και επέλεξε να προχωρήσει κανονικά, στην ψηφοφορία.
Η εκπρόσωπος των Junts, Μίριαμ Νογκέρας, υποστήριξε, ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μείωση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση και κατ’ επέκταση, σε περαιτέρω αύξηση των τιμών. Το κόμμα ζήτησε ένα νέο κείμενο, το οποίο θα καταρτιζόταν μέσα από διαπραγμάτευση με την κυβέρνηση.
Η κυβέρνηση από την πλευρά της είχε δηλώσει, ότι είχε ενσωματώσει μεγάλο μέρος των προτάσεων των Junts και κάλεσε το κόμμα είτε να υπερψηφίσει είτε τουλάχιστον να απέχει από την ψηφοφορία.
Η προσπάθεια του Σάντσεθ
Λίγο πριν από την ψηφοφορία, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ παρενέβη προσωπικά στη συζήτηση της Ολομέλειας, καλώντας τους βουλευτές να στηρίξουν τα δύο διατάγματα.
Ο Σάντσεθ υποστήριξε, ότι η κυβέρνηση επιδιώκει να αντιμετωπίσει την κρίση στην αγορά κατοικίας και προειδοποίησε, ότι η απόρριψη των μέτρων θα είχε σημαντικές συνέπειες. Η παρέμβαση όμως, δεν άλλαξε το αποτέλεσμα. Οι Junts ψήφισαν κατά, μαζί με το PP και το Vox, και τα δύο κείμενα απορρίφθηκαν.
Η αντίδραση του Λαϊκού Κόμματος
Μετά την ψηφοφορία, ο επικεφαλής του PP, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, ζήτησε από τον Σάντσεθ να προκηρύξει εκλογές.
Ο Φεϊχόο υποστήριξε, ότι η κυβέρνηση χρησιμοποίησε τη στεγαστική κρίση στο πλαίσιο πολιτικών και εκλογικών υπολογισμών και χαρακτήρισε την ψηφοφορία κοινοβουλευτική ήττα της κυβέρνησης.
Το PP είχε καταψηφίσει και τα δύο διατάγματα, όπως και το Vox.
Η αντίδραση της κυβέρνησης
Μετά την απόρριψη, κυβερνητικά στελέχη επέκριναν την επιλογή των PP, Vox και Junts. Η υπουργός Στέγασης, Ισαβέλ Ροντρίγκεθ, δήλωσε ότι πλέον είναι η στιγμή να αξιολογηθεί πολιτικά η στάση των κομμάτων απέναντι στη στεγαστική κρίση. Ο υπουργός Κοινωνικών Δικαιωμάτων, Πάμπλο Μπουστιντούι, κινήθηκε στην ίδια κατεύθυνση, υποστηρίζοντας, ότι η καταψήφιση των μέτρων θα έχει πολιτικό κόστος.
Ο Σάντσεθ, σύμφωνα με ισπανικά μέσα και το EFE, εισήλθε μετά την ψηφοφορία σε περίοδο διαβουλεύσεων και προβληματισμού σχετικά με το επόμενο πολιτικό βήμα της κυβέρνησης. Το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, οι οποίες κανονικά θα πραγματοποιούνταν το 2027, τέθηκε πλέον ανοιχτά στο πολιτικό προσκήνιο, χωρίς βέβαια να υπάρχει ακόμη τίποτα επίσημο.
Οι αντιδράσεις στους δρόμους
Η κοινοβουλευτική ήττα σημειώθηκε, ενώ έξω από το Κογκρέσο βρίσκονταν εκατοντάδες διαδηλωτές, με κινητοποιήσεις να έχουν οργανωθεί σε πολλές ισπανικές πόλεις.
Η στεγαστική κρίση είχε ήδη προκαλέσει σειρά διαδηλώσεων και κατασκηνώσεων διαμαρτυρίας, ιδιαίτερα μετά την έξωση της 87χρονης Μαρι Carmen Abascal στη Μαδρίτη στις 23 Σεπτεμβρίου. Η υπόθεση αποτέλεσε σημείο αναφοράς για το κίνημα υπέρ των δικαιωμάτων των ενοικιαστών.
Μετά την ψηφοφορία, το Sindicato de Inquilinas ανακοίνωσε, ότι θα συνεχίσει την κατασκήνωση στην Puerta del Sol και κάλεσε σε νέες κινητοποιήσεις.
Η αντίδραση συνεχίστηκε και το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, όταν πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις σε περισσότερες από 50 πόλεις της χώρας. Στη Μαδρίτη, σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, περίπου 70.000 άνθρωποι συμμετείχαν στη διαδήλωση. Οι διοργανωτές ζήτησαν μεταξύ άλλων μείωση των ενοικίων, προστασία από τις εξώσεις και περιορισμούς στις αγορές κατοικιών, από μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια.
Στη Βαλένθια σημειώθηκαν συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών, με τις αρχές να κάνουν χρήση δακρυγόνων και πλαστικών σφαιρών, σύμφωνα με το Reuters. Άλλες συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν χωρίς ανάλογα επεισόδια.
Το Sindicato de Inquilinas έχει επίσης αναφερθεί στην προοπτική γενικής απεργίας, σε συνεννόηση με συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Η απόρριψη των διαταγμάτων προκάλεσε επίσης αντιδράσεις από οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα των κοινωνικών δικαιωμάτων. Η Amnesty International και η Oxfam Intermón εξέφρασαν τη λύπη τους για την αποτυχία επικύρωσης των δύο διαταγμάτων, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη οπισθοδρόμηση ως προς την προστασία του δικαιώματος στη στέγαση.
Παράλληλα, το κίνημα των ενοικιαστών ανακοίνωσε, ότι θα συνεχίσει τις κινητοποιήσεις, με νέες συγκεντρώσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Το πολιτικό σκηνικό μετά την ψηφοφορία
Η απόρριψη των δύο διαταγμάτων δημιουργεί πλέον δύο παράλληλες εξελίξεις. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση καλείται να αντιμετωπίσει τη στεγαστική κρίση, χωρίς τις συγκεκριμένες έκτακτες ρυθμίσεις που είχε εγκρίνει στις 29 Σεπτεμβρίου, ενώ μπορεί να επιχειρήσει να επανέλθει με νέα νομοθετική πρόταση, εφόσον εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη.
Από την άλλη, η κοινοβουλευτική ήττα έχει εντείνει την αβεβαιότητα γύρω από τη διάρκεια της τρέχουσας κυβερνητικής περιόδου. Ο Σάντσεθ έχει ανοίξει περίοδο διαβουλεύσεων σχετικά με το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, ενώ το PP ζητά ήδη την προσφυγή στις κάλπες.
Την ίδια στιγμή, οι κινητοποιήσεις για τη στέγαση συνεχίζονται, με το Sindicato de Inquilinas να έχει καλέσει σε διαδηλώσεις σε περισσότερες από 50 πόλεις και να θέτει στο τραπέζι την προοπτική, γενικής απεργίας.
Ηλεκτρονική Εφημερίδα
